UJESJELLESI I ALI PASHE TEPELENES

Ujësjellësi i Ali Pashë Tepelenës mbi lumin Bënçë është një monument kulture me vlera të rëndësishme historike, arkitektonike dhe inxhinierike, i ndërtuar në shekullin XIX, gjatë periudhës së sundimit të Ali Pashë Tepelenës. I njohur edhe si Akuadukti i Bënçës, ky objekt përfaqëson një nga veprat karakteristike të infrastrukturës së ujit të asaj kohe dhe dëshmon përpjekjet për të siguruar furnizimin me ujë të Kalasë së Tepelenës. Monumenti ndodhet mbi lumin Bënçë, në një mjedis të veçantë natyror, ku ndërthurja e relievit malor me rrjedhën e lumit krijon një peizazh mbresëlënës. Ujësjellësi përbëhet nga një strukturë e gjatë prej guri, e mbështetur mbi 21 kolona me lartësi të ndryshme, të përshtatura me terrenin. Në pjesën ku kalon mbi shtratin e lumit, struktura mbështetet mbi një urë me tri harqe, të cilat i mundësonin ujësjellësit të kapërcente pengesën natyrore dhe të vazhdonte përcjelljen e ujit.

Përveç funksionit të tij praktik, ujësjellësi dëshmon për njohuritë teknike dhe aftësitë ndërtimore të mjeshtërve të kohës, të cilët shfrytëzuan gurin dhe përshtatjen me terrenin për të realizuar një vepër të qëndrueshme. Ai pasqyron rëndësinë që kishte furnizimi me ujë për funksionimin e qendrave të fortifikuara dhe për organizimin e jetës në periudhën e Ali Pashë Tepelenës. Gjatë viteve 1930, ujësjellësi pësoi dëmtime të konsiderueshme nga një tërmet, pas të cilit u rindërtua. Megjithatë, ai ruan rëndësinë e tij si dëshmi e trashëgimisë historike dhe inxhinierike të krahinës së Tepelenës.

Sot, Ujësjellësi i Ali Pashë Tepelenës përbën një pasuri të trashëgimisë kulturore shqiptare, që ndërthur historinë, arkitekturën dhe peizazhin natyror të lumit Bënçë. Ai është një pikë me interes për vizitorët, studiuesit dhe të apasionuarit pas historisë, duke kontribuar në njohjen dhe promovimin e monumenteve historike të kësaj zone. Ruajtja dhe promovimi i tij janë të rëndësishme për përcjelljen e kësaj trashëgimie te brezat e ardhshëm dhe për zhvillimin e turizmit kulturor e natyror në krahinën e Tepelenës.